Bilgi Çağında Dijital Egemenlik: Özgür ve Açık Kaynak Kodlu Yazılım (ÖAKKY) Nedir?

        Dijital dünyada kullandığımız her yazılım, arkasında bir “kaynak kod” barındırır. Bu kodlar, yazılımın nasıl çalışacağını belirleyen talimatlar bütünüdür. Günümüzde yazılımlar, bu kodların erişilebilirliğine göre temel olarak ikiye ayrılır: Mülkiyeti Saklı (Kapalı Kaynak) Yazılımlar ve Özgür ve Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar (ÖAKKY).

        DDA olarak, sivil toplumun şeffaflık ilkesiyle birebir örtüşen Özgür Yazılım modelini savunuyoruz. Peki, neden?

        Felsefe ve Teknik Tanım: “Özgürlük” Ne Anlama Gelir?

        Özgür yazılım literatüründe geçen “Free” (Özgür) kavramı, fiyatın “bedava” olmasından ziyade, kullanıcıya tanınan özgürlükleri ifade eder. Özgür Yazılım Vakfı (FSF) tarafından tanımlanan 4 temel özgürlük, bu yazılımların bilimsel ve etik temelini oluşturur:

        1. Çalıştırma Özgürlüğü: Yazılımı herhangi bir amaç için kullanabilme.
        2. İnceleme Özgürlüğü: Yazılımın nasıl çalıştığını (kaynak kodunu) inceleyebilme.
        3. Dağıtma Özgürlüğü: Yazılımı kopyalayıp başkalarıyla paylaşabilme.
        4. Geliştirme Özgürlüğü: Yazılımı değiştirip geliştirerek toplumun yararına sunabilme.

        Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

        Sivil toplum örgütlerinin dijital dönüşüm süreçlerinde en sık karşılaştığı soruları, teknik ve güvenlik perspektifinden yanıtlıyoruz.

        1. Neden Açık Kaynak ve Özgür Yazılım Kullanmalıyız?

        Ticari ve kapalı kaynaklı yazılımlar, kullanıcıyı “Tedarikçi Kilidi” (Vendor Lock-in) adı verilen bir bağımlılık döngüsüne sokar. Dosya formatlarınız, çalışma biçiminiz ve verileriniz tek bir firmanın kararlarına hapsolur.

        • Sürdürülebilirlik: Özgür yazılımlar topluluk tabanlıdır. Geliştirici firma kapansa bile, kodlar açık olduğu için topluluk yazılımı yaşatmaya devam eder.
        • Şeffaflık: STK’lar için güven esastır. Kullandığınız yazılımın arka planda verilerinizi nereye gönderdiğini ancak kodları açıksa bilebilirsiniz.
        • Kaynak Verimliliği: Lisans ücretlerine ayrılan bütçe, STK’nın asıl faaliyet alanına (insani yardım, eğitim vb.) aktarılabilir.

        2. “Herkes kodları görebiliyor” ise bu bir güvenlik açığı değil midir?

        Bu, bilinen en yaygın yanlış algıdır. Bilgi güvenliği biliminde “Kerckhoffs İlkesi” geçerlidir: Bir sistemin güvenliği, sistemin tasarımının gizli tutulmasına dayanmamalıdır.

        Açık kaynak dünyasında bu durum Linus Yasası ile açıklanır: “Göz sayısı yeterince çoksa, tüm hatalar sığdır (kolayca bulunur).”

        • Kapalı Kod: Bir güvenlik açığını sadece o firmada çalışan sınırlı sayıda mühendis görebilir ve yamalayabilir.
        • Açık Kod: Binlerce bağımsız güvenlik uzmanı ve geliştirici kodu sürekli denetler. Bir açık bulunduğunda, ticari yazılımlara kıyasla çok daha hızlı kapatılır. Ayrıca açık kaynakta “arka kapı” (backdoor – gizli veri sızdırma modülleri) gizlemek neredeyse imkansızdır.

        3. Ücretsiz ise ürün biz miyiz? Gelir modeli nedir?

        Sosyal medya platformlarının aksine, Özgür Yazılım projelerinde (LibreOffice, Linux, Firefox vb.) genellikle verileriniz ticari bir meta olarak satılmaz. Bu projelerin gelir modelleri şunlardır:

        • Bağışlar ve Fonlar: Linux Vakfı gibi kar amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından desteklenirler.
        • Kurumsal Destek: Büyük teknoloji firmaları (Intel, RedHat, IBM) kendi altyapılarında bu yazılımları kullandıkları için geliştirmeye maddi/teknik destek verirler.
        • Hizmet Satışı: Yazılımın kendisi ücretsizdir; ancak kurulum, eğitim ve özel destek hizmetleri ücretli olabilir.

        4. Microsoft Office (Word/Excel) dosyalarım bozulur mu?

        LibreOffice gibi modern özgür ofis yazılımları, endüstri standardı olan ODF (Open Document Format) kullanır ancak ticari formatlarla (DOCX, XLSX) yüksek uyumluluğa sahiptir.

        • Günlük belgeler, tablolar ve sunumlar sorunsuz açılır ve düzenlenir.
        • Sadece çok karmaşık makrolar (VBA) veya özel mülk fontlar içeren belgelerde küçük kaymalar olabilir, bunlar da basit ayarlarla düzeltilebilir.

        5. Teknik destek alabilecek miyim?

        Evet. Özgür yazılım dünyasında destek mekanizması “Topluluk Dayanışması” üzerine kuruludur.

        • Küresel Topluluk: Forumlar ve wiki sayfaları üzerinden milyonlarca kullanıcı birbirine yardım eder.
        • DDA Desteği: Dijital Dayanışma Ağı olarak biz, geçiş sürecinizde teknik rehberlik ve eğitim desteği sağlamak için yanınızdayız.

        Sonuç: Dijital Egemenliğinizi Kazanın Yazılım tercihi sadece teknik bir karar değil, politik ve etik bir duruştur. DDA olarak STK’ları, verilerinin sahibi olmaya ve teknolojiyi özgürce kullanmaya davet ediyoruz.